das7

3․ Նամակներ բարու և գեղեցիկի մասին։ Դմիտրի Լիխաչով

Շատերը կարծում են, թե ինտելիգենտ մարդը նա է, ով շատ է կարդացել, ստացել լավ կրթություն (այն էլ` գերազանցապես հումանիտար), շատ է ճամփորդել, գիտի մի քանի լեզու:
Մինչդեռ` կարելի է ունենալ այս ամենն ու չլինել ինտելիգենտ, և կարելի է այս ամենին չտիրապետելով, մեծ առումով, այնուամենայնիվ, լինել ներքնապես ինտելիգենտ:
Ինտելիգենտությունը ոչ միայն գիտելիքների, այլև ուրիշին հասկանալու ունակության մեջ է: Այն դրսևորվում է հազար ու մի մանրուքի մեջ՝ հարգալից վիճելու ունակության, սեղանի շուրջ համեստ վարվեցողության, ուրիշին աննկատ (հենց աննկատ) օգնելու կարողության, բնության հանդեպ փայփայանքի, շրջակայքը չաղտոտելու, չաղտոտելու` աղբով, քնթուկներով, հայհոյանքով, հիմար գաղափարներով. այո, դա նույնպես աղբ է, այն էլ ինչպիսի՜:
Ես ճանաչել եմ ռուսական հյուսիսում գյուղացիների, որոնք իսկապես ինտելիգենտ էին: Նրանք իրենց տներում պահպանում էին զարմանալի մաքրություն, կարողանում էին գնահատել լավ երգերը, կարողանում էին պատմել եղելություններ, որոնք պատահել էին իրենց և ուրիշների հետ, ապրում էին կարգավորված կենցաղով, հյուրասեր էին ու բարյացակամ, հասկանալով էին վերաբերվում ուրիշի ցավին և ուրիշի ուրախությանը:
Ինտելիգենտությունը ունակություն է` ըմբռնելու, ապրումակցելու, այն համբերատար վերաբերմունք է աշխարհի ու մարդկանց հանդեպ։

Առաջադրանքներ

Ա․ Ո՞րն է հեղինակի ասելիքը։ Համաձա՞յն եք նրա հետ։ Հիմնավորե՛ք։

Այո, համաձայն եմ նրա հետ նա բոլորովին ճիշտ է։ Ինտիիգենտ մերդը պիտի լինի խելացի մաքրասեր և ընկերասեր։
Բ․ Բացատրե՛ք հետևյալ միտքը, ,, Ինտելիգենտությունը ունակություն է` ըմբռնելու, ապրումակցելու, այն համբերատար վերաբերմունք է աշխարհի ու մարդկանց հանդեպ,,։

Դա նշանակում է պիտի կարողանալ ճիշտ մոտենալ ինչ որ կի խնդրի աշխարհին մարդկանց։ Լինել հումանիտար և այլն։

Գ․ Բնութագրե՛ք այս նամակի պատմող-հերոսին՝ ըստ նրա արտահայտած մտքերի։

Այս հերսը նա շատ խելացի է։ Ունի բազմազան հետաքրքիր մտքեր։ Ինձ հետաքրքրում է արդյոք նա այսդպիսին է։

Դ․ Փոխե՛ք նամակի վերնագիրը՝ հիմնավորելով Ձեր դրած վերնագիրը։

Ես այդքան էլ չսհասկացա նամակի վերնագիրը դրա համար էլ մեծ սիրով կփոխեմ։ Իմ դրած վերնագիրը կլինի՝ Ինտելիգենտության աստիջանը մարդկանց համար։

erkra

Ձ-Ծ-Ց

Ծ-ի և ց-ի գրության ու արտասանության տարբերություններ չկան, օրինակ՝
ծաղիկ, կարծր, ցանց, ցորեն։
Ձ-ի արտասանությունն ու գրությունը որոշ բառերում տարբեր են։
Մի շարք արմատներում և նրանցից կազմված բառերում ղ-ից (արտասանվում
է խ), ր-ից կամ ձայնավորից հետո արտասանվում է ց հնչյունը, բայց գրվում է ձ
տառը՝ արձակ (նաև արձակուրդ, ընդարձակ, համարձակ), բարձ, բարձել, բարձր,
դաղձ, դարձ, դեղձ, դեղձան (բաց դեղնագույն, խարտյաշ), դեղձանիկ, դերձակ,
դերձան (կարի թել), խուրձ, հանդերձ, հարձակվել, համբարձվել, Համբարձում,
որձ, վարձ, փորձ, օձ։
Ջ-Ճ-Չ
Ճ-ի և չ-ի գրության ու արտասանության տարբերություններ չկան, օրինակ՝
ճահիճ, կարճ, չամիչ, կանաչ։
Ջ-ի արտասանությունն ու գրությունը որոշ բառերում տարբեր են։
Մի շարք արմատներում և նրանցից կազմված բառերում ղ-ից (արտասանվում
է խ), ր-ից կամ ձայնավորից հետո արտասանվում է չ հնչյունը, բայց գրվում է ջ
տառը՝ աղջիկ, ամբողջ, աջ, առաջ, առաջին, առաջնորդ, արջ, զիջել, թրջել
(խոնավացնել), իջնել, մեջ (նաև միջև), մեջք, ողջ (նաև ողջույն, առողջ), ոջիլ,
վերջ, քաջք (դև)։

Վարժություններ
Վարժություն 1։ Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով ձ, ծ կամ ց։
Արձակուրդ, ասացվածք, ընդարձակ, ատաղ….ագործ, գլուխկոնձի,
համարձակ, բարձ, բարձել, թխվացք, բարձր, խցկել, առանցք, դաղ….,
դարձ, կծկտուր, դեղձ, դեղձանիկ, հանդիպակաց, դերձակ, դերձան,
խուրձ, ձվաձեղ, հանդերձ, հինավուրց, լպրծուն, հարձակվել

Վարժություն 2։ Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով ջ, ճ կամ չ։
Աղջիկ, ամբողջ, թարթիչ, աջ, ծխամորճ, առաջ, աջպարար,
գոջի, խոճկոր, առաջին, կոճկել, առաջնորդ, արջ, զիճել, թռչել,

թրչել, իջնել, կարկաչել, մեջ, միջև, մեք, ող…., մուր…., ող….ույն,
մահ….ակալ, առող…., ո….իլ, կա….աղակ, վեր….։

Կարդալ և սովորել․

Է.Ղազարյանի դասագրքից սովորել՝ էջ11-ից, մինչև էջ 16-ը: 

1. Ինչպե՞ս ենք գիտելիքներ ձեռք բերում բնության երևույթների մասին:

Ես գիտելիքներ եմ ձեռք բերում բնության երևույթներին դիտելով և փորձերով։

1. Ի՞նչ է փորձը և ինչով է այն տարբերվում դիտումից:

Փորձը այն է, որ մենք ստեղծում ենք հարմար միջավայր փորձ անելու համար, իսկ դիտումը այն է որ մենք դիտում ենք մեր շրջակա միջավայրը և կայացնում եզրակայություն։

1. Ի՞նչ է վարկածը:

Վարկածը դա ենթադրություն է։ Կան շատ վարկածներ և ամեն մի մարդ հավատում է մի վարկածի։

1. Ի՞նչ է օրենքը:

Օրենքը դա եզրակացություն է, որը ստանում են շատ և շատ դիտումների և փորցերի շնորհիվ։

1. Ի՞նչ է ֆիզիկական տեսությունը:

Ֆիզիկական երևույթների որոշակի խմբի մասին գիտելիքների ամբողջությունն անվանում են ֆիզիկական տեսություն։

1. Ֆիզիկական մեծությունների չափումներ, չափումների դերը գիտության մեջ:

Եթե չլիներ չափումները մենք չեինք կարող հասկանալ մեր հասակը։ Չեինք կարող կարուցել տներ։ Մածություները և չափումները շատ պետք են մեզ այս կյանքում։

1. Ի՞նչ է նշանակում չափել որևէ ֆիզիկական մեծություն:

Օրենքըքը դա այնպիսի բան է, որը փորցերի և դիտումների շնորհիվ ապացուցել են։

1. Երկարության հիմնական և այլ  միավորները: Չափման գործիք:

Միջազգային միավորը դա մետրն է։

1. Ի՞նչ չափիչ սարքեր եք ճանաչում: Թվարկե՛ք:

Չափերիզ, Չափագլան, Վարկյանաչափ և այլն։

1. Այդ սարքերը ի՞նչ ֆիզիկական մեծություններ են չափում:

Կան տարբեր սարքեր, որոնք չափում են տարբեր մեծություներ։ Մետրը երկարությունը։ Գրամը զանգվածը և այլն։

1. Ի՞նչ է չափիչ սարքի սանդղակ:

Դա քանոնի վրայի թվերը և գծիկները։

1. Ո՞րն է չափիչ սարքի չափման սահմանը:

Դա այն թիվնե ինչով կարող ենք ամենամեծ տարածքը չափել այդ իրով։

1. Ինչի՞ց է կախված չափման սխալը:

Բաժանման արժեքը կախված է բաժակման արժեքի սխալ բաժանումից։

Լրացուցիչ առաջադրանք`

Էջ 18-20-ը կարդալ ծանոթանալ ուսումնասիրել, ցանկալի է որևէ ֆիզիկոսի հայտնագործման վերաբերյալ պատրաստել նյութ: Է.Ղազարյանի դասագրքից կատարել էջ 166-ի 1-20 վարժությունները։

1. 2
2. 1
3. 2

4.2
5.2
6.1
7.2

8. 2
9. 2
10. 3
11. 4.8սմ
12․ 15սմ
13․ 4սմ

14․ 360մլ
15․ 50մլ
16․ 250մլ
17․
18․ 2,5լ, 30մլ
19․

20,4

Պատրաստել տեսանյութ՝

Համացանցից կամ հանրագիտարաններից փնտրել և գտնել տարբեր երկրների զանգվածի կամ երկարության չափման միավորները: Դրան մասին ինֆորմացիա ներկայացնել պրեզենտացիայի կամ տեսանյութի տեսքով:

Կյանքը և գործունեությունը

10 տարեկանից նա արդեն տնային լաբորատորիայում ինքնուրույն փորձեր էր կատարում։ Բեռնատար վագոնում նա լաբորատորիա սարքավորեց և սկսեց փորձեր անել։ Շուտով Էդիսոնն ստեղծեց Կոնգրեսի քվեների ինքնաշխատ հաշվիչ, որը սակայն ոչ ոքի չհետաքրքրեց։ Երկրորդ գյուտը սակարանում բաժնետոմսերի տատանվող կուրսը հեռավորության վրա հաղորդելու հեռագրական ապարատն էր՝ (հեռագրական ինքնապատասխանիչ)։

1869 թվականին իր հեռագրության գյուտի համար ստացավ դրամական խոշոր պարգև։ Այդ գումարով նա սարքավորեց հետազոտական լաբորատորիա, որն ինքն անվանում էր «գյուտերի ֆաբրիկա»։ Նա սիրում էր կրկնել, որ իր լաբորատորիայից յուրաքանչյուր 10 օրը մեկ դուրս է գալիս ոչ մեծ մի գյուտ, իսկ յուրաքանչյուր 6 ամիսը մեկ՝ խոշոր գյուտ։

Կարևոր գյուտերը

Թոմաս Էդիսոնի ամենահայտնի գյուտերից մեկը դարձավ աշխարհում առաջին՝ ձայնի գրանցման և վերարտադրման սարքը՝ ձայնագրիչը (ֆոնոգրաֆ), որը նա ստեղծեց 1877։ Նրա այդ գյուտին է պարտական հետագա ողջ տեսաբանությունը, որն ընդգրկում է սկավառակային ձայնա-տեսագրությունը, կինոն և հեռուստատեսությունը։

Էդիսոնը մեծ եռանդով զբաղվում էր էլեկտրական լամպի կատարելագործմամբ։ Նա ստեղծեց արտամղած օդով անոթում զոդված շիկացման թելիկով լամպ, որը ժամանակակից լամպի նախատիպն է։ Դրան հաջորդեց հսկայական հեղափոխությունը, երբ նա գտավ, որ լամպի թելիկի համար ամենահարմար նյութը վոլֆրամն է։

Շարունակելով փորձերը՝ Էդիսոնը հայտնաբերեց, որ հոսանքը կարող է հոսել նաև լամպի անօդ տարածությունում։ Այդ երևույթը տեղի է ունենում լամպի շիկացած թելիկից անջատվող էլեկտրոնների շնորհիվ, և ստացավ «Ռիչարդսոն‐Էդիսոնի երևույթ» անվանումը։

Առաջին գործող հեռախոսափողն Էդիսոնն ստեղծել է «Ուեսթերն Յունիոն» ընկերության պատվերով։ Ձայնի ուժեղացման համար նա հեռախոսի մեջ տեղադրեց ինդուկցիոն կոճ։ Իր այդ գյուտի համար ընկերությունն Էդիսոնին վճարեց 100 հազար դոլլար։ Նա բազմաթիվ գյուտեր է կատարել նաև կինոտեխնիկայի, քիմիայի, ռազմական տեխնիկայի և այլ բնագավառներում։ Հենց Էդիսոնն է առաջարկել հեռախոսային խոսակցությունը սկսել «Ալո» խոսքով։

Հինգշաբթի` Վիլյամ Սարոյանի ,,Ընկերների մեղքով,, պատմվածքն ամբողջությամբ կարդա’։

Կատարի’ր 1-4-րդ առաջադրանքները։

Սռաջադրանքներջղայն 

1.Թվարկի’ր պատմության հերոսներին եւ բնութագրի’ր։

Ուլիամ Սարոյանը-Շատ հետաքրքրասեր, ճարպիկ տղա էր և անկեղծ։ 
Տնորեն-Տնորենը հանգիստ մարդ էր և զարմացկոտ։
Ուսուցիչ-ուսուցիչը մի փոքր ջղայն էր և ինքնասեր։
Քերին-Շատ հոգատար և օգնող մարդ էր։

2.Պատմվածքից առանձնացրո՛ւ քեզ համար ամենից տպավորիչ հատվածը և հիմնավորի՛ր։

Ոմանք հույս ունեին, թե այս մարդը պետք է կարողանար շատ կարճ ժամանակամիջոցում վերականգնել հին դպրոցը։ Սկզբում նա գործի դրեց բիրտ ուժի մեթոդը՝անձամբ օրական ծեծելով ավելի քան երեսուն տղաների, հետո փորձեց համոզման մեթոդը՝ դպրոցի հրապարակում բարեկամաբար զրուցելով ու քայլելով ամենավատ տղաների հետ, և նման շատ այլ բաներ։ Բայց այդ մեթոդներից ոչ մեկն իրեն չարդարացրեց, և առաջին կիսամյակից հետո նա նույնպես լքեց մեղ և գնաց աշխատելու գյուղական մի փոքր դպրոցում, որն ուներ ընդամենը քառասուն, թե հիսուն սովորող։
3.Փորձի’ր զուգահեռներ տանել քո եւ Սարոյանի դպրոցի ուսուցիչների միջեւ։

Մեր դպրոցի և Սարոյանի դպրոցի ուսուցիչների մեջ զուգահեռներ չկան։
4. Նմա՞ն ես պատմվածքի գլխավոր հերոսին։

Կարելի է ասել և Սարոյանի նման շատ հետաքրքրասեր եմ։