Գործնական աշխատանք 1. <<Անվտանգության կանոնները քիմիայի լաբորատորիայում աշխատելիս։ Քիմիական ռեակիցիաների հատկանիշները և ընթանալու պայմանները>>
Ընթացքը․ Սովորողները կկատարեն տարբեր հատկանիշներով լաբորատոր փորձեր՝ պահպանելով անվտանգության կանոնները։
Վերջնարդյունքները․ սովորողները գիտեն
- քիմիայի լաբորատորիայում աշխատելու անվտանգության կանոնները, ծանոթ են սարքերի, պարզ և բարդ նյութերի հետ
- Նյութի հատկությունները՝ ա) ֆիզիկական, քիմիական և ֆիզիոլոգիական
- Քիմիական ռեակիցիաների հատկանիշները և ընթանալու պայմանները։
Քիմիական ռեակցիաների հատկանիշներ?
Նախ դու տեսնում ես, որ նոր նյութեր են ստացվում։ Ռեակցիաները միշտ ուղեկցվում են էներգիայի փոփոխությամբ՝ տաքություն, լույս, ձայն կամ էլեկտրական էներգիա կարող է առաջանալ։ Երբ նյութերի գույնը փոխվում է, դա շատ հաճախ նշանակում է, որ նոր նյութեր են առաջացել։ Եթե ռեակցիանում առաջանում է գազ, դա ևս նշան է, որ տեղի է ունեցել քիմիական փոփոխություն։ Երբ ինչ-որ նոր հոտ կամ համ է առաջանում, դա նույնպես ռեակցիայի նշան է։
Ֆիզիկական երևույթներ
-
Նյութի հատկանիշներն ու տեսքը փոխվում են, բայց նյութի կազմը չի փոխվում։
-
Օրինակներ՝
-
Ջրի սառեցում → ջուրը դառնում է ձյուն, բայց H₂O-ն է մնացել
-
Փայտի կտրում
-
Ջրի եռում → գոլորշի է, բայց դեռ ջուր է
-
-
Հիմնական նշաններ՝ միայն տեսք, ձև, վիճակ կամ չափ փոխվել է, նոր նյութ չի առաջանում
Քիմիական երևույթներ (ռեակցիաներ)
-
Նյութերը փոխակերպվում են և առաջանում են նոր նյութեր
-
Օրինակներ՝
-
Երկաթի ժանգոտում → Fe → Fe₂O₃ (նոր նյութ)
-
Խմելու սոդայի + քացախի ռեակցիա → CO₂ գազ, ջուր, աղ
-
Խմորում կատարումը → ամորտիզացում, գազերի առաջացում
-
-
Հիմնական նշաններ՝ գույնի փոփոխություն, գազ, նստվածք, ջերմություն, նոր հոտ
Ինքնաստւգման առաջադրանքներ՝ 7-րդ դաս-ում անցածի կրկնողություն (Տնային Աշխատանք)
11․ Ո՞ր շարքում են տարրերը ներկայացված ըստ երկրակեղևում դրանց
տարածվածության նվազման.
1) ալյումին, թթվածին, սիլիցիում, երկաթ
2) սիլիցիում, թթվածին, ալյումին, երկաթ
3) թթվածին, սիլիցիում, ալյումին, երկաթ
4) թթվածին, ալյումին, երկաթ, սիլիցիում
12․ Ո՞րն է երկրակեղևում առավել տարածված մետաղը.
1) ալյումին 2) պղինձ 3) երկաթ 4) մագնեզիում
13․ Ո՞րն է Տիեզերքում ամենատարածված տարրը.
1) թթվածին 2) ջրածին 3) ածխածին 4) ազոտ
14․ Սովորական պայմաններում (20 oC) ո՞ր շարքի բոլոր նյութերն են գազեր.
1) կալիումի ֆտորիդ, բրոմ, յոդ, ջուր
2) կերակրի աղ, սոդա, կավիճ, սպիրտ
3) քլոր, ածխաթթու գազ, թթվածին, ազոտ
4) կարմիր ֆոսֆոր, օզոն, բրոմ, յոդ, օսլա
15․ Որո՞նք են մոլեկուլային բյուրեղավանդակով պարզ նյութեր.
ա) Cալմաստ բ) P4 գ) S8 դ) Si ե) I2 զ) Cգրաֆիտ է) Pսև ը) Br2
1) բ, գ, է, ը 2) ա, դ, զ, է 3) բ, դ, զ,ը 4) բ, գ, ե, ը
16․ Ինչպիսի՞ ագրեգատային վիճակում կարող է գտնվել սնդիկը.
1) միայն պինդ վիճակ 3) միայն հեղուկ վիճակում
2) միայն գազային վիճակում 4) բոլոր երեք վիճակներում
17․ Որքա՞ն է ոսկու ձուլակտորի զանգվածը, որի ծավալը 2 սմ3 է, իսկ ոսկու
խտությունը 19,3 գ/սմ3 է.
1) 38,6գ 2) 9,65գ 3) 77,2գ 4) 4,825գ
18․ Ո՞ր մեծությունը կամ հատկանիշը կարող է փոփոխվել քիմիական
ռեակցիաների ընթացքում. ա) մոլեկուլների թիվը, բ) ատոմների թիվը,
գ) նյութի բնույթը, դ) նյութերի գումարային զանգվածը, ե) նյութերի գույնը.
1) բ,գ,դ 2) ա,գ,ե 3) ա,բ,ե 4) բ,գ,դ
19․ Ո՞րն է ֆիզիկական երևույթ.
1) ջուրը տաքացնելիս` պղպջակների անջատվելը
2) պղպջակների անջատվելը ջուրը էլեկտրոլիզի ենթարկելիս
3) օզոնի առաջացումը ամպրոպի ժամանակ
4) գլյուկոզի խմորվելը
20․ Հետևյալ երևույթներից որո՞նք են քիմիական.
ա) անձրևի տեղալը ե) երկաթի ժանգոտումը
բ) մագնեզիումի այրումը թթվածնում զ) սպիրտի թորումը
գ) սնդիկի գոլորշիանալը է) պղնձե իրերի կանաչելը
դ) ցինկի փոխազդեցությունը աղաթթվի հետ
1) ա, բ, գ, դ 2) բ, դ, ե, է 3) բ, դ, ե, զ 4) ա, բ, գ, զ
