Սեպտեմբեր
«Մեր դարի պատմական լրատվամիջոցը»․ Նախագիծ
Հոկտեմբեր
Իմ տոհմը
Նոյեմբեր
Դեկտեմբեր
«Երբ ձայնը անցավ լարերով» Նախագիծ.
Փետրվար
Ինչպես էին օտարակաները տեսնում հայերին XIXդ.
Մարտ
Թոփ 10 ամենահետաքրքիր փաստեր XIX դարից
Ապրիլ
Սեպտեմբեր
Հոկտեմբեր
Նոյեմբեր
Դեկտեմբեր
Փետրվար
Մարտ
Ապրիլ
Իմ կարծիքը՝
Այս պատմվցքը իմ համար շատ հուզիչ էր և կարծում եմ գլխավոր իմաստը այն էր, որ չնայած ինչքան անունևոր է կամ խեղճ մարդը նա արժանի է սիրո։ Մենք պատմվացքի ընթացքում տեսան թե արդեն ինչպես էր արաբը հարմարվել և ընտանիքի մի մասը և նրա մահը շատ ազդեց ընտանիքի արաբների մասին։ Կարևոր է, որ մենք հարգենք բոլոր մարդկանց և սիրենք, որովհետև բոլորնել դրան արժանի են։
Առաջադրանքներ`
1.Գրի’ր ասելիքը։
Պատմության ասելիքն սյն էր, որ կապ չունի մարդու կարողությունը, տեսքը կամ գումարի առկայությունը բոլորնել արժանի են սիրո և լավ ընկերոջ։ Այդ մարդիկ մեզանից ինչ որ բանով պակաս չեն և պետք է իրենց վերաբերվենք այնպես ինչպես կվերաբերվեինք ցանկացած մարդու։
2.Եթե հանդիպեի արաբին․․․
Ապա ուղակի կսկեի իր հետ զրուցել, որովհետև նոր մարդու հետ հանդիպելը միշտ լավ է և հետաքրքրիր է լսել իրենց կյանքի պատմություները։
3.Պատմվածքի առանցքային կերպարներ, բնութագիր։
4.Պատմվածքում արտահայտված տրամադրությունը։
Պատմվացքը արտահայտում էր հուզիչ և տխուր տրամադրություն, երբ որ արաբը և քեռին ցանոթացած իմացաք արաբը մասին հուզիչ, իսկ եր որ մահացավ տխուր։
5.Ինչպիսի°ն էր միջավայրը, որում ներկյացված են պատմվածքի գործողություները։
Lesson 1
Test
Երկու շրջանագծերի փոխադարձ դասավորությունը
Ամփոփիչ հարցաշար։ Հարցաշարն՝ այստե՛ղ։
Document4Շրջանագծի արտագծյալ և ներգծյալ անկյուններ
Ուղղանկյուն եռանկյան սուր անկյան սինուսը, կոսինուսը և տանգենսը
Դաս 28. (11.05-15.05).
1․ Ի՞նչն է Երկրի էներգիայի գլխավոր աղբյուրը:
Երկրի էներգիայի գլխավոր աղբյուրը արևն է։
Վառելիքն նյութ է, որը վառվում է և ջերմություն է արտահանում։
Վառելիքի տեսակարար ջերմությունն այն է թե մեկ կիլոգրամ ինչ որ վառելանյութ ինչքան ջերմաքանակ է արտահանում։
Ջ/կգ
Նշանակում է, որ բանական գազի մեկ կիլոն վառելիս կստանանք 4,4 *10⁷ Ջ/կգ ջերմաքանակ։
Թե ինչքան ջերմաքանակ կստանանք մեկ կիլո նավթ վառելուց։
Բանաձևով՝ Q=qm
Վտագավոր գազեր են արտահանվում մթնոլորտ։
Քիչ վառելանյութեր օգտագործել և չաղտոտել միջավայրը, որովհետև այդ երկու քայելրի պատճառով մթնոլորտ արտահանվում են թունավոր գազեր ինչպես՝ մեթան և ածխաթթու գազը և ստեղծվում ջերմոցային էֆֆեկտ։
Իմ կարծիքը՝
Այս պատմվացքը շան հավատարմության մասին էր։ Այս պատմվացքից հասկացանք, որ շները երբեմն կարող են ավելի հավատարիմ լինել քան մարդիկ։ Տղան այնքան էր անհանգստացել շան համար, որ իրեն նամակ գրեց, իսկ շունը հենց տղայի գնալու օրը մահացավ։ Սա ցույց է տալիս, որ շունը հասկացավ, որ առանց իր սիրելի մարդու չի կարող ապրել և վշտից և հոգնածությունից մահացավ։ Պատմվացքի ասելիքն այն է թե ինչ հավատարիմ են շները և մենք էլ պետք է նրանցից օրինակ վերցնենք։
11․ Տրված բառերից ո՞րի կազմությունն է՝ նախածանց+արմատ+վերջածանց։
12․ Տրված բառերից ո՞րի կազմությունն է՝ արմատ+ածանց+արմատ (առանց հոդակապի)։
13․ Տրված բառերից ո՞րի կազմությունն է՝ արմատ+հոդակապ+արմատ։
14․ Տրված բառերից ո՞րի կազմությունն է՝ արմատ+արմատ։
15․ Տրված բառերից ո՞րի կազմությունն է՝ նախածանց+արմատ+արմատ (առանց հոդակապի)։
16․ Տրված բառերից ո՞րի կազմությունն է՝ արմատ+արմատ+վերջածանց։
17․ Տրված բառերից ո՞րի կազմությունն է՝ արմատ+վերջածանց+վերջածանց։
18․ Տրված բառերից ո՞րի կազմությունն է՝ նախածանց+արմատ+հոդակապ+արմատ։
19․ Տրված բառերից ո՞րի կազմությունն է՝ արմատ+հոդակապ+արմատ+վերջածանց։
20․ Տրված բառերից ո՞րի կազմությունն է՝ նախածանց+արմատ+արմատ+վերջածանց (առանց հոդակապի)։
Հապավումների մասին կարդա ՝ այստեղ
21․ Ո՞ր շարքի ոչ բոլոր բառերն են հապավումներ։
22․ Ո՞ր շարքի ոչ բոլոր բառերն են հապավումներ։
23․ Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են հապավումներ։
24․ Ո՞ր շարքի ոչ բոլոր բառերն են հապավումներ։
25․ Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են հապավումներ։
Բառապաշար
Ռեֆորմացիա — Արևմտյան և Կենտրոնական Եվրոպայում կաթոլիկ եկեղեցու բարեփոխման համար XVI դ. առաջին կեսին սկսված հասարակական–քաղաքական շարժում:
Հակառեֆորմացիա — Հռոմի պապի գլխավորությամբ Ռեֆորմացիայի դեմ ծավալված շարժում:
Նիդերլանդական հեղափոխություն– 1566-1609 թթ. Իսպանիայի դեմ Նիդերլանդների մղած ազգային–ազատագրական պատերազմը:
Ինդուլգենցիա — Մեղքերի թողության վկայագիր:
Բողոքականներ – Բողոքական եկեղեցու հետևորդներ: Նրանք ժխտում էին եկեղեցու` որպես Աստծո և մարդկանց միջև միջնորդի մասին ուսմունքը:
Անգլիկան եկեղեցի– Անգլիական բողոքական եկեղեցու անվանումը:
Ինկվիզիցիա– Կաթոլիկ եկեղեցու դատարան. ստեղծվել էր 1215 թ., իրականացնում էր հավատաքննություն և դաժան պատիժներ սահմանում մեղավոր ճանաչվածների նկատմամբ: Դարձել էր գործիք եկեղեցու հակառակորդներին հալածելու համար:
Մարտին Լյութեր — Ռեֆորմացիայի հիմնադիրը. գերմանացի աստվածաբան (1483-1546 рр.):
Հենրիխ VIII — Անգլիայի թագավոր, գահակալել է 1509-1547 թթ.:
Ժան Կալվին — Ֆրանսիացի աստվածաբան (1509-1564 թթ.):
«Հիսուսի ընկերություն» — Կաթոլիկ վանական միաբանություն: Հիմնադրվել է 1534 թ.: Դրա անդամները հայտնի են ճիզվիտներ անունով՝ Հիսուս անվան լատ. ձևից: 2013 թ.` պատմության մեջ առաջին անգամ, այս միաբանության անդամ Ֆրանցիսկ I-ն ընտրվել է Հռոմի պապ:
Ռեֆորմացիայի սկիզբը
Միջնադարյան մարդու կյանքն ամբողջովին կառուցված էր կրոնական աշխարհայացքի վրա: Հավատացյալի համար հատկապես կարևոր նշանակություն ուներ գործած մեղքերից փրկվելու խնդիրը: Հոգևորականները քարոզում էին, որ առանց եկեղեցու օգնության հնարավոր չէ փրկություն գտնել։ Դրա համար անհրաժեշտ է ամեն օր այցելել եկեղեցի, զբաղվել բարեգործությամբ, եկեղեցու կարիքների համար դրամ հատկացնել: Եկեղեցին սկսեց կիրառել նաև մեկ այլ միջոց: Հռոմի պապի անունից հավատացյալներին վաճառում էին ինդուլգենցիաներ: Այն գնողն ազատվում էր բոլոր մեղքերից:
Դրա դեմ սկսեց պայքարել Մարտին Լյութերը, որը Գերմանիայի Վիտենբերգ քաղաքի համալսարանի պրոֆեսոր էր: Նա հրապարակայնորեն այրեց մեղքերի քավության մասին պապի հրովարտակը և 1517 թ. հոկտեմբերի 31–ին Վիտենբերգ քաղաքի տաճարի դռանը մի թուղթ փակցրեց: Այն պարունակում էր 95 դրույթներ: Նա ասում էր, որ մարդը կարող է փրկվել միայն իր հավատով, այլ ոչ թե ինդուլգենցիաներ գնելով: Նրա կարծիքով պապն իրավունք չունի խառնվելու աշխարհիկ իշխանության գործերին, իսկ եկեղեցին պետք է ենթարկվի պետությանը:
Ռեֆորմացիայի կողմնակիցները քրիստոնեական հավատքի միակ աղբյուր ճանաչեցին Աստվածաշունչը: Իսկ կաթոլիկ եկեղեցին Սուրբ Գրքի հետ միաժամանակ որպես հավատքի աղբյուր ընդունում էր նաև տիեզերական ժողովների կանոնները և պապերի որոշումները:
Շուտով Ռեֆորմացիան վերածվեց հասարակական լայն շարժման, քանզի դրան մասնակցում էին հասարակության բոլոր խավերը։ Սրբազան հռոմեական կայսրության կայսր Կարլոս V–ը հրամանագիր արձակեց Լյութերի քարոզած գաղափարներն արգելելու մասին: Դրա դեմ բողոքեցին Լյութերի կողմնակիցները: Այդտեղից էլ լյութերականներին սկսեցին անվանել բողոքականներ:
Լյութերականները բարեփոխումներ կատարեցին գերմանական կաթոլիկ եկեղեցում: Արդյունքում՝ Գերմանիայում առաջացավ բողոքական (լյութերական) եկեղեցի: Հաստատվեց «Ում իշխանությունը, նրա էլ՝ հավատը» սկզբունքը։ Այսինքն՝ կայսրության տվյալ տարածքի իշխանն էր որոշում իր հպատակների հավատը` կաթոլիկ կամ բողոքական:
Բողոքական եկեղեցիների առաջացումը
Եվրոպական այլ երկրներում նույնպես առաջացան բողոքական եկեղեցիներ:
Անգլիայի Հենրիխ VIII թագավորը 1534 թ. հրապարակեց գերագահության մասին օրենքը: Այն սահմանում էր, որ անգլիական եկեղեցու առաջնորդը ոչ թե Հռոմի պապն է, այլ Անգլիայի թագավորը: Եկեղեցական հողերը բռնագրավվեցին: ժամասացությունը սկսեց կատարվել անգլերենով։ Եպիսկոպոսներին պաշտոնների էր նշանակում Անգլիայի խորհրդարանը։ Հոգևորականները վարձատրվում էին պետական գանձարանից: Արդյունքում ձևավորվեց անգլիկան եկեղեցին:
Ռեֆորմացիայի հայտնի մյուս երկիրը Շվեյցարիան էր: Այստեղ շարժումը գլխավորեց Ժան Կալվինը: Նա մշակեց բարեպաշտության և օրինակելի վարքի նոր կանոններ: Կալվինի գաղափարներն այնքան տարածվեցին, որ Ժնև քաղաքի իշխանություննե գործադրեցին դրանք: Արգելվեցին զվարճությունները, երաժշտությունը, լավ հագնվելը, թղթախաղը: ժամանակակիցները Կալվինին անվանում էին «Ժնևի պապ»: Բողոքական այս եկեղեցին նրա անունով կոչվեց կալվինական:
Հակառեֆորմացիա
Ռեֆորմացիայի տարածման հետևանքով խախտվում էր կաթոլիկ եկեղեցու միասնությունը: Եկեղեցու դիրքերը պահպանելու համար Հռոմի պապը դիմեց հակաքայլերի: Այսպես ծավալվեց Հակառեֆորմացիան:
Ռեֆորմացիայի դեմ պայքարում մեծ դեր խաղաց «Հիսուսի ընկերություն» (ճիզվիտներ) վանական նոր միաբանությունը։ Նրա անդամները երդվում էին լինել աղքատ, չամուսնանալ և հնազանդ ու անխոս ենթարկվել Հռոմի պապին: Միաբանությունը բացեց դպրոցներ, համալսարաններ, որտեղ պատրաստում էին կաթոլիկ քարոզիչներ:
1559 թ. լույս տեսավ «Արգելված գրքերի» առաջին ցուցակը: Կաթոլիկներին արգելված էր կարդալ այնտեղ գրանցված գրքերը:
Այդուհանդերձ, կաթոլիկ եկեղեցին չկարողացավ դիմագրավել Ռեֆորմացիային: Պապականությունն աստիճանաբար կորցրեց իր հզորությունը, իսկ բողոքականությունը տարածվեց բազմաթիվ երկրներում:
Նիդերլանդական եղափոխությունը
Հյուսիսային ծովի ափին գտնվող Նիդերլանդներ կոչվող երկիրը բաղկացած էր 17 գավառներից: XVI դարում այն Իսպանիայի կազմում էր: Ռեֆորմացիայի, հատկապես կալվինական, գաղափարները լայն տարածում գտան նաև Նիդերլանդներում:
Զգուշանալով, որ Ռեֆորմացիան կարող է վերածվել հակաիսպանական պայքարի, Իսպանիայի թագավոր Ֆիլիպ II–ը Նիդերլանդներում հիմնեց ինկվիզիցիայի դատարան և խստացրեց օրենքները։ Սակայն դա չփոխեց իրավիճակը: Նիդերլանդներում Ռեֆորմացիայի շարժումը վերաճեց ազգային–ազատագրական պատերազմի:
Ազատագրական պատերազմը սկսվեց 1566 թ. ապստամբությամբ: Կալվինականները չէին ընդունում սրբապատկերների պաշտամունքը: Նրանք հարձակվեցին կաթոլիկ եկեղեցիների ու վանքերի վրա, ոչնչաց րին սրբապատկերներն ու մասունքները, բռնագրավեցին եկեղեցական գույքը: Ավերվեց շուրջ 5500 եկեղեցի ու վանք:
Սակայն ապստամբները շուտով պառակտվեցին: Հարավի գավառները շարունակեցին ճանաչել Իսպանիայի գերիշխանությունը, և Նիդերլանդների հարավային մասը մնաց Իսպանիայի կազմում:
Հյուսիսային յոթ գավառները միավորվեցին և ստեղծեցին նոր պետություն՝ Նիդերլանդները: Որպես առավել զարգացած գավառ՝ հանրապետության գլուխ կանգնեց Հոլանդիան: Այդ պատճառով Նիդերլանդները հաճախ անվանում են նաև Հոլանդիա:
Ազգային–ազատագրական պայքարն ավարտվեց 1609 թ., երբ Իսպանիան ճանաչեց Նիդերլանդները որ պես ինքնուրույն պետություն: Իսկ 1648 թ. ստորագրված Վեստֆալյան պայմանագրով Իսպանիան վերջնականապես հրաժարվեց Նիդերլանդներից:
Հարցեր և առաջադրանքներ.
1. Ի՞նչ էր ինդուլգենցիան և ի՞նչ նպատակի էր ծառայում։
Ինդուլգենցիան հատուկ վկայագիր էր, որը վաճառվում էր հավատացյալներին՝ մեղքերի թողություն ստանալու համար։ Համարվում էր, որ այն մարդուն ազատում է իր գործած մեղքերից։
2. Ի՞նչ է ռեֆորմացիան։
Ռեֆորմացիան XVI դարում սկսված շարժում էր, որի հիմնական նպատակը կաթոլիկ եկեղեցում փոփոխություններ ու բարեփոխումներ կատարելն էր։
3. Ե՞րբ և որտե՞ղ փակցվեցին Մարտին Լյութերի 95 դրույթները։ Ինչի՞ և ո՞ւմ դեմ էին ուղղված դրանք։
1517 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Վիտենբերգի տաճարի դռանը Մարտին Լյութերը փակցրեց իր 95 դրույթները։ Դրանք դեմ էին ինդուլգենցիաների վաճառքին և պապական իշխանության որոշ գործելակերպերին։
4. Ովքե՞ր ստացան բողոքական անվանումը և ինչո՞ւ։
Այդպես սկսեցին կոչել Լյութերի հետևորդներին, որովհետև նրանք բացահայտ բողոքեցին կայսեր որոշման դեմ, որով արգելվում էին Լյութերի գաղափարները։
5. Բացատրի՛ր «Ում իշխանությունը, նրա էլ՝ հավատը» սկզբունքի իմաստը։
Այս միտքը նշանակում էր, որ յուրաքանչյուր տարածքում իշխանը ինքն էր որոշում, թե իր ժողովուրդը ինչ կրոն պետք է դավանի։
6. Ներկայացրո՛ւ անգլիկան եկեղեցու առանձնահատկությունները։
Անգլիկան եկեղեցու ղեկավարը դարձավ Անգլիայի թագավորը, ոչ թե Հռոմի պապը։ Եկեղեցին ավելի շատ ենթարկվեց պետությանը, իսկ ժամասացությունը կատարվում էր անգլերեն լեզվով։
7. Ի՞նչ է Հակառեֆորմացիան։
Հակառեֆորմացիան կաթոլիկ եկեղեցու կողմից սկսված շարժում էր, որի նպատակը Ռեֆորմացիայի տարածումը կասեցնելն ու իր ազդեցությունը պահպանելն էր։
8. Ինչո՞ւ Նիդերլանդներում սկսվեց ազգային–ազատագրական պայքար։
Իսպանական իշխանության խիստ օրենքները, հարկերը և ինկվիզիցիայի ճնշումները մեծ դժգոհություն առաջացրին, ինչի հետևանքով սկսվեց ազատության համար պայքար։
9. XVI դարում ի՞նչ եկեղեցիներ առաջացան Եվրոպայում. թվարկի՛ր դրանք։
Այդ շրջանում ձևավորվեցին նոր բողոքական եկեղեցիներ՝ լյութերական, անգլիկան և կալվինական եկեղեցիները։